Số lượt truy cập
  Tổng truy cập 5421928
  Hiện tại có 47 khách
Tìm kiếm thông tin
Tin mới
Vợ chồng luật sư Trần Vũ Hải bị phạt 12 tháng cải tạo không giam giữ
Mẫu Đơn đề nghị cấp hóa đơn điện tử có mã
Bắt nguyên giám đốc Ban quản lý dự án đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi
Công bố quyết định kỷ luật 3 lãnh đạo Khánh Hòa của Ban bí thư
Diễn biến phiên xử LS Trần Vũ Hải bị cáo buộc trốn thuế
Ông Phạm Công Út phải chấm dứt hành nghề luật sư
Khá 'bảnh' bị phạt 10,5 năm tù, tịch thu gần 5 tỉ đồng
Tranh cãi giữa hai bộ Tư pháp - KH&ĐT sắp ngã ngũ
Bổ nhiệm: 5 bước, 7 bằng liệu có chọn đúng người?
Công chứng viên bị toà buộc bồi thường cả tỉ đồng
 Nghiên cứu và Trao đổi
Hai điểm chưa chuẩn trong lý giải của chánh án Tối cao
Ngày cập nhật: 07/11/2019
 HUELAW - Giới luật học dễ dàng nhận thấy trong phát biểu trước Quốc hội của Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình về việc xét xử vụ án cưa gỗ khô có ít nhất hai điểm không khớp với nguyên lý nền tảng của luật hình sự nước ta.
 Trả lời chất vấn các đại biểu Quốc hội (QH) tại nghị trường về vụ án cưa gỗ khô ngày 5-11, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình đã đưa ra quan điểm, lập luận về việc áp dụng tội danh trộm cắp tài sản trong vụ án này.

 

Hai điểm chưa chuẩn trong lý giải của chánh án Tối cao - ảnh 1
 

 

Hành vi trong vụ cưa gỗ khô có phạm nhiều tội?

Trả lời trước QH, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho rằng: “Nếu như để gỗ ở rừng, chặt rừng thì phạm tội phá rừng (hủy hoại rừng - PV) nhưng mang gỗ về thì phạm tội ăn cắp (trộm cắp tài sản - PV)”.

Như mọi người đã biết, trong vụ án đang được đề cập, các bị cáo có hành vi cưa trộm cây gỗ trắc đã chết khô, không còn khả năng sinh trưởng và phát triển, có thể tích 0,123 m3 và trị giá hơn 19 triệu đồng.

Đáng lưu ý, “cây gỗ trắc đã chết khô” mà bị cáo cưa trộm thuộc rừng tự nhiên chứ không phải là tài sản do con người bỏ sức lao động tạo ra, cho nên nó không phải là đối tượng tác động của các tội xâm phạm sở hữu mà hành vi này “vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản” quy định tại Điều 232 BLHS. Tuy nhiên, do khối gỗ chỉ có thể tích 0,123 m3 nên không đủ định lượng cấu thành tội này. Nói tóm lại, hành vi chặt phá rừng (tự nhiên) có dấu hiệu phạm vào tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản (Điều 232 BLHS) nếu có đủ dấu hiệu định lượng của tội này.

Vấn đề cần tranh luận ở đây là có phải sau khi cưa gỗ, phạm tội phá rừng mà tiếp tục “mang gỗ về thì phạm tội ăn cắp” (trộm cắp tài sản - PV) như ý kiến của chánh án TAND Tối cao, có nghĩa là mang khúc gỗ trắc vừa chặt ra khỏi rừng thì phạm thêm tội trộm cắp tài sản (Điều 173 BLHS)?

Thứ nhất, hành vi mang khúc gỗ ra khỏi rừng sau khi cưa trộm trong trường hợp này vẫn trong nội hàm của hành vi khách quan “khai thác trái phép rừng” của tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản (Điều 232 BLHS).

Thứ hai, về mặt lý luận và quy định của pháp luật hình sự thì đối tượng tác động của các tội xâm phạm sở hữu (Chương XVI BLHS) phải là tài sản có sự đầu tư sức lao động của con người, thông qua đó bảo vệ giá trị sức lao động của người khác, trừng trị các hành vi tước đoạt giá trị sức lao động của người khác. Do đó, “khúc gỗ trắc khô” từ rừng tự nhiên trong vụ án này không phải là đối tượng tác động của các tội xâm phạm sở hữu và hành vi mang khúc gỗ trắc vừa chặt ra khỏi rừng không phải là hành vi trộm cắp tài sản.

Hành vi mang khúc gỗ trắc khô ra khỏi rừng thuộc nội hàm của hành vi khách quan “khai thác trái phép rừng” của tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản (Điều 232 BLHS) và “khúc gỗ trắc khô” không phải là đối tượng tác động của các tội xâm phạm sở hữu nên không cấu thành tội trộm cắp tài sản (Điều 173 BLHS). Hay nói cách khác, đây không phải là trường hợp phạm nhiều tội.

 
X

 

Hai điểm chưa chuẩn trong lý giải của chánh án Tối cao - ảnh 2
Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình trả lời trước Quốc hội

 

Cùng một khúc gỗ không thể tách thành hai hành vi

Có thể thấy điểm chưa phù hợp khoa học luật hình sự trong lập luận của chánh án TAND Tối cao nằm ở chỗ:

Thứ nhất, tách rời hành vi khai thác trái phép rừng thành hai hành vi: Chặt trái phép cây rừng và lấy trái phép cây rừng vừa chặt thành hai hành vi độc lập để từ đó cho rằng cấu thành hai tội độc lập (tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản - Điều 232 BLHS và tội trộm cắp tài sản - Điều 173 BLHS).

Thứ hai, đánh tráo đối tượng tác động và khách thể của tội phạm trong vụ án là khúc cây gỗ trên rừng tự nhiên (chưa có sự đầu tư sức lao động của con người) và khách thể “chế độ quản lý nhà nước về khai thác, bảo vệ rừng” ở hành vi chặt cây rừng thành đối tượng khúc gỗ có sự đầu tư sức lao động của con người và xâm phạm sở hữu ở hành vi mang khúc gỗ vừa chặt ra khỏi rừng. Cùng một khúc gỗ trong rừng tự nhiên thì không thể có tính chất thay đổi được để có thể xử nhiều tội khác nhau.

Báo cáo trước QH, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình nói: “Qua tổng kết xét xử mới đây, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã hướng dẫn nếu như trong một vụ án có nhiều hành vi thỏa mãn nhiều tội thì phải điều tra, truy tố, xét xử theo nhiều tội”.

Ông Bình ví dụ dùng súng mà bắn chết người thì phạm tội giết người và tội sử dụng vũ khí quân dụng. Tham nhũng mà lấy tiền đi đầu tư thì phạm tội tham nhũng cộng với tội rửa tiền… “Nếu như để gỗ ở rừng, chặt rừng thì phạm tội phá rừng (hủy hoại rừng - PV) nhưng mang gỗ về thì phạm tội ăn cắp (trộm cắp tài sản - PV)” - ông Bình nói. 

 

Hai điểm chưa chuẩn trong lý giải của chánh án Tối cao - ảnh 3
5 công dân tại phiên tòa phúc thẩm tháng 8-2019. Ảnh: NGÂN NGA

 

Hậu quả của việc áp sai tội danh vụ cưa gỗ khô

Việc xét xử vụ án cưa khúc gỗ khô trong rừng ở Kon Tum là một trong những “án lạ” trong pháp luật hình sự Việt Nam và nó để lại những hậu quả trong cả lý luận và quy định của pháp luật:

Thứ nhất, nó vi phạm chính sách hình sự có sự phân biệt khi xử lý các tội xâm phạm sở hữu với các tội phạm có liên quan đến tài sản khác như các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, các tội phạm về môi trường…

Yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm của địa phương phải dựa trên nền tảng nguyên tắc pháp chế chứ không phải bỏ qua nó. Các quy định của BLHS là ý chí của nhân dân cả nước thông qua QH và do đó nó phải được ưu tiên trước các yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm ở địa phương.

Thứ hai, về mặt thực tiễn, với việc xét xử vụ án này (kết án tội trộm cắp tài sản), chắc có lẽ không bao giờ có việc xử lý hình sự về tội vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ rừng và lâm sản (Điều 232 BLHS) mà chỉ có thể xử lý hình sự về tội trộm cắp tài sản (Điều 173 BLHS) mà thôi. Bởi đối tượng phá rừng nào cũng mong muốn đem gỗ khai thác được ra khỏi rừng.

Thứ ba, nếu thực sự “qua tổng kết xét xử mới đây, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã hướng dẫn…” như ý kiến của chánh án TAND Tối cao đã trình bày thì chúng tôi thật sự lo lắng cho thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự. Đó là hướng dẫn của TAND Tối cao không gắn liền với nền tảng lý luận của khoa học luật hình sự.

Với những gì diễn ra trong quá trình xét xử vụ án này cho đến nay chắc chắn nó còn là câu chuyện dài về khoa học và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự ở Việt Nam.

Thế nào là phạm nhiều tội?

Trong khoa học luật hình sự, phạm nhiều tội được hiểu là trường hợp chủ thể có nhiều hành vi phạm tội độc lập hoặc chỉ có một hành vi phạm tội nhưng đã thỏa mãn nhiều cấu thành tội phạm khác nhau (phạm nhiều tội khác nhau). Như vậy, có hai trường hợp phạm nhiều tội:

Trường hợp thứ nhất: Người phạm tội có nhiều hành vi phạm tội khác nhau và mỗi hành vi này cấu thành một tội riêng. Những hành vi phạm tội này có thể có mối liên quan với nhau hoặc không. Trường hợp này còn gọi là phạm nhiều tội thực tế.

Ví dụ: Một người có hành vi trộm cắp tài sản (Điều 173 BLHS) sau đó lại có hành vi cố ý gây thương tích cho người khác hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134 BLHS). Trong trường hợp này người phạm tội có hai hành vi và mỗi hành vi đều cấu thành một tội độc lập nên người đó phạm nhiều tội.

Trường hợp thứ hai: Người phạm tội có một hành vi phạm tội nhưng hành vi này lại cấu thành nhiều tội khác nhau. Trường hợp này còn gọi là tổng hợp tội phạm trừu tượng.

Ví dụ: Người phạm tội có hành vi cố ý tước đoạt tính mạng của chủ tài sản để chiếm đoạt tài sản thì hành vi này cấu thành hai tội khác nhau: Tội giết người (Điều 123 BLHS) và tội cướp tài sản (Điều 168 BLHS). Trong trường hợp này người phạm tội tuy chỉ có một hành vi nhưng hành vi này lại cấu thành hai tội độc lập nên người đó phạm nhiều tội.

Cơ sở để xử lý hình sự về nhiều tội trong trường hợp tổng hợp trừu tượng là nội hàm cấu thành tội phạm của một tội không bao hàm hết các dấu hiệu của hành vi phạm tội thực tế nên phải xử lý về nhiều tội. Chẳng hạn trong ví dụ nêu trên thì nội hàm của cấu thành tội cướp tài sản (Điều 168 BLHS) không bao hàm (chứa hết) khách thể là tính mạng của người khác nên buộc phải xử lý hình sự thêm về tội giết người (Điều 93 BLHS). Hoặc nếu sử dụng vũ khí quân dụng để đi cướp tài sản thì phải xử lý hình sự về hai tội: Tội cướp tài sản (Điều 168 BLHS) và tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng (Điều 304 BLHS). Bởi vì nội hàm của tội cướp tài sản không bao gồm khách thể là chế độ quản lý vũ khí quân dụng của Nhà nước nên phải xử lý hình sự về hai tội.

 

TS PHAN ANH TUẤN, Trưởng bộ môn Luật hình sự, Trường ĐH Luật TP.HCM
Theo Bao Phap Luat
 Gửi tin qua E-mail   In ấn
TIN MỚI NHẤT
Những điểm mới của Luật Thi hành án hình sự năm 2019, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020 (17.10.2019)
Áp dụng tình tiết “Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội” thế nào cho đúng? (13.10.2018)
Ngay sau khi bị bắt là có quyền được trợ giúp pháp lý (08.10.2018)
Người bị oan rộng cửa yêu cầu xin lỗi, bồi thường (02.10.2018)
CÁC TIN KHÁC
Điểm mới của Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (20.09.2018)
Đề xuất thí điểm hợp nhất 3 văn phòng từ đầu năm 2019 (19.09.2018)
Xem tin theo ngày  
Văn bản mới
Nghĩ và viết
Thông tin hoạt động
Nguyên tắc cơ bản trong hoạt động của HUELAW

 .HUELAW - Đối với chúng tôi hiểu biết một cách sâu sắc về khách hàng chính là điều quan trọng để đi đến thành công. Sự đồng cảm và hiểu biết lẫn nhau là cơ sở để có một bản ý kiến tư vấn thật sự có giá trị cũng như cung cấp dịch vụ pháp lý một cách tốt nhất nhằm đem lại những giải pháp tối ưu theo đúng yêu cầu của khách hàng. HUELAW chú trọng xây dựng quan hệ cá nhân của từng thành viên đối với khách hàng, đảm bảo tư vấn đúng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng một cách tốt nhất chính là thành công của chúng tôi. Đến với HUELAW quý khách hàng sẽ nhận được sự trợ giúp về mặt pháp lý một cách nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.